Zmiana nie zawsze zaczyna się od wielkiego planu. Czasem wystarczy odważyć się zakwestionować to, co do tej pory wydawało się oczywiste, i zrobić pierwszy krok mimo obaw oraz niepewności. Marta Karpińska-Kucharska, założycielka Ruchu Nie-Grzecznych, opowiada o drodze od pracy stylistki paznokci do wspierania kobiet w odzyskiwaniu sprawczości i życiu na własnych zasadach. W rozmowie wracamy do momentów zwątpienia, wyzwań związanych z tworzeniem własnego projektu i schematu Grzecznej Dziewczynki, który często każe kobietom stawiać potrzeby innych ponad własnymi. To także opowieść o tym, że nie trzeba mieć wszystkich odpowiedzi ani idealnego przygotowania, by zacząć. Czasem warto po prostu zadać sobie pytanie: „A co, jeśli wyjdzie?”.
Redakcja: Wiele nowych inicjatyw zaczyna się od pomysłu, który przez długi czas pozostaje tylko w naszej głowie. Kiedy poczuła Pani, że chce zrobić coś nowego i nadać swoim doświadczeniom zupełnie inny kierunek?
Marta Karpińska-Kucharska: Tak, dokładnie. Długo biłam się z myślami: „Czy powinnam?” albo „Co pomyślą o mnie bliscy?”. To był proces. Jednak kiedy odkryłam, że moje doświadczenia i odkrycia występują także u wielu kobiet, postanowiłam głośno o tym mówić i pomóc innym zacząć żyć po swojemu. Z każdą kobietą, której pomagam, moje wewnętrzne poczucie misji rośnie w siłę.
Przez wiele lat pracowała Pani jako stylistka paznokci. Jakie doświadczenia z tamtego etapu życia okazały się pomocne, gdy zaczęła Pani realizować własne projekty?
Jako stylistka paznokci, rzęs czy kosmetyczka musisz posiadać pewne umiejętności. Najważniejsza to słuchanie. Kobiety, przychodząc na zabiegi, nie myślą tylko o tym, co im będzie robione, ale także o tym, aby zrzucić z siebie bagaż doświadczeń. Problemy dnia codziennego potrafią nas przytłoczyć i fajnie jest mieć gdzie to z siebie wypuścić.
Także ja mogłam malutkimi kroczkami eksperymentować ze swoimi metodami, które wyklarowały mi się podczas pracy nad sobą. Podsuwałam rozwiązania i obserwowałam efekty. Okazało się, że to działa nie tylko u mnie. Ważny jest tutaj także czynnik wsparcia, który owe kobiety we mnie mają. Bo kiedy np. zaczynamy stawiać pierwsze granice, świat zaczyna się buntować. To jest dla nas niekomfortowe i bardzo łatwo jest się poddać i wrócić do starego układu.
Czasami dopiero z perspektywy czasu dostrzegamy, że trudne lub nieoczekiwane doświadczenia otworzyły przed nami nowe możliwości. Czy w Pani życiu był moment, który skłonił Panią do zastanowienia się nad tym, co chciałaby Pani robić dalej?
O tak! Odkąd zaczęłam pracować jako stylistka paznokci, zawsze miałam wsparcie mamy. Pełniła głównie rolę opiekunki do dzieci, dzięki czemu ja mogłam się rozwijać i pracować. Przyszedł jednak taki moment, kiedy nasze drogi się rozeszły wskutek mojej pracy nad sobą i stanęłam przed wyborem: praca czy dom. Musiałam ograniczyć godziny pracy, więc straciłam część klientek i zarobku. Stąd poszukiwania innego źródła dochodu, które nie będzie wymagało ode mnie mojego udziału. Tak powstał mój e-book „Z pamiętnika Nie Grzecznej”.
Stworzenie własnego projektu wymaga przejścia od pomysłu do konkretnego działania. Jak wyglądała droga od pierwszej myśli o stworzeniu e-booka „Z pamiętnika Nie Grzecznej” do momentu, w którym mogła Pani oddać go w ręce czytelniczek?
To była bardzo burzliwa droga. Stoczyłam całą masę bitew sama ze sobą. Zaczynając od tego, czy w ogóle mi wolno mówić głośno o tym, co przeszłam i jak to zostanie odebrane, skończywszy na milionowym redagowaniu każdego słowa, aby nie było „za ostre”. Głos, który słyszałam w głowie, ciągle mnie albo hamował, albo podważał moje kompetencje. Kiedy wciskałam przycisk „Opublikuj”, zamknęłam oczy. Jakby miała wybuchnąć jakaś bomba. A jednocześnie poczułam ulgę i dumę z siebie, że to zrobiłam.
Realizując własne pomysły, często musimy nauczyć się rzeczy, z którymi wcześniej nie miałyśmy do czynienia. Czego musiała się Pani nauczyć podczas tworzenia e-booka i rozwijania Ruchu Nie-Grzecznych? Co okazało się dla Pani największym wyzwaniem?
SoMe. Social media nadal są dla mnie zagadką. Opracowywanie tych wszystkich materiałów, nagrywanie rolek, live’y, podczas których mówiłam sama do siebie… To największe wyzwanie. Już samo to, że do tej pory wolałam kontakt bezpośredni z moim rozmówcą, a tu musiałam sobie wyobrazić, że siedzi on naprzeciw mnie, i mówić, nie czekając na odpowiedź, było trudne. Zależy mi na tym wszystkim, aby zostać sobą i nie publikować treści dla wskaźników i statystyk, lecz dawać wymierne efekty bez pustych sloganów.
Za każdą inicjatywą stoi nie tylko pomysł, ale również wizja tego, co może z niego powstać. Jak wyobraża sobie Pani przyszłość Ruchu Nie-Grzecznych? W jakim kierunku chciałaby Pani rozwijać tę inicjatywę?
Przede wszystkim chciałabym obudzić jak najwięcej kobiet. Nie jestem feministką i nie chcę mówić każdemu, co ma robić i jaki ma być. Chcę, aby kobiety odzyskały prawo wyboru i mogły żyć według własnych zasad. Dlatego marzy mi się platforma, na której będziemy mogły nawzajem się wspierać. Chciałabym móc także spotykać się z kobietami na żywo, bo (jestem starej daty) jednak kontakt bezpośredni daje mi najwięcej spełnienia. Marzy mi się, aby schemat Grzecznej Dziewczynki upadł i już więcej nie wrócił w kolejnych pokoleniach.
Wiele kobiet odkłada swoje pomysły na później, ponieważ czeka na lepszy moment, większą pewność siebie lub odpowiednie przygotowanie. Jak Pani podchodzi do rozpoczynania czegoś nowego, kiedy nie wszystko jest jeszcze jasne i nie ma gwarancji, że się uda?
Ja także się z tym zmagałam. W końcu pomyślałam: „Jak nie teraz, to kiedy?” i zrobiłam pierwszy krok. Najwyżej mi nic nie wyjdzie. Stracę czas. Ale zawsze będę mogła spojrzeć w lustro i z czystym sumieniem powiedzieć sobie: „Spróbowałam”. Ważne jest właśnie danie sobie tego pierwszego przyzwolenia na działanie. To jest klucz. Podjęcie pierwszej decyzji powoduje, że idziemy dalej.
Rozwijanie własnych projektów to także konfrontowanie wyobrażeń z rzeczywistością. Czy podczas realizacji swoich pomysłów musiała Pani zmienić pierwotne założenia albo wybrać inną drogę, niż początkowo planowała? Czego nauczyła Panią taka sytuacja?
No cóż… Wybrałam sobie dość trudną działkę rozwoju osobistego, jaką jest schemat Grzecznej Dziewczynki. Na początku wydawało mi się, że kobiety szybko na to zareagują i popłyniemy razem w naszych przemianach. Tymczasem zderzyłam się ze ścianą.
Grzeczne Dziewczynki często nie mają odwagi powiedzieć „stop”, nie umieją same się za sobą wstawić, nie inwestują w siebie, bo to grzech lub nie wypada, boją się oceny innych lub nie chcą zostać same. Wiem to z własnego doświadczenia, bo byłam taka sama. (I o tym zapomniałam!). Dzisiaj mam więcej świadomości, ale też i cierpliwości. Wiem, że często życie musi mocno przygnieść kobietę do ziemi, aby odważyła się na zmianę.
Zaczynanie czegoś nowego nie zawsze oznacza całkowitą zmianę dotychczasowego życia. Czasem to wykorzystanie tego, co już umiemy, w zupełnie inny sposób. Jak dziś patrzy Pani na swoje wcześniejsze doświadczenia zawodowe i osobiste? Czy widzi Pani w nich zasoby, których kiedyś nie dostrzegała?
Zdecydowanie! Całe życie pracowałam między ludźmi i nigdy nie miałam problemów z nawiązywaniem kontaktów. To zawsze było dla mnie takie naturalne, aż do momentu, kiedy jeden z moich przełożonych zwrócił na to uwagę.
Pracowałam jako przedstawiciel handlowy w sieci komórkowej. Powiedział mi wtedy, że przez ponad 15 lat swojej pracy nigdy nie spotkał drugiej takiej osoby, która wchodzi do nowego miejsca, do nowych ludzi i po 10 minutach rozmawia z nimi, jakby znała ich co najmniej dwadzieścia lat. Faktycznie mam jakiś taki dar, że ludzie chętnie ze mną rozmawiają i dość szybko się otwierają.
Na koniec chciałabym zapytać o odwagę do rozpoczynania nowych rozdziałów. Co powiedziałaby Pani kobiecie, która ma pomysł na własną inicjatywę, ale wciąż odkłada jego realizację, ponieważ uważa, że jest już za późno albo nie ma wystarczających umiejętności?
Nigdy nie będzie „właściwego czasu” ani „wystarczających umiejętności”. Ważne jest, aby mieć świadomość niedoskonałości i pozwolić sobie na nią. Ja także nadal jestem w procesie. Odkrywam nowe rzeczy i się uczę. Jednak jestem te parę kroków przed innymi, a przebyta przeze mnie droga jest w stanie pomóc innym.
Dlatego trzeba zdać sobie sprawę z tego, że czas i tak upłynie. Pytanie: co ja zrobię z tym czasem i gdzie chcę być na końcu? Czy wolę patrzeć na innych, jak próbują, a potem mieć żal sama do siebie, że też mogłam, a nie zrobiłam?
Co jeśli nie wyjdzie? Wolę pytanie: a co, jeśli wyjdzie?! Wtedy będę piła szampana! <śmiech>

